Szukaj zwierz─ůt alfabetycznie: a| b| c| d| e| f| g| h| i| j| k| l| m| n| o| p| q| r| s| t| u| v| w| x| y| z|
Charakterystyka Grzebiuszka ziemna

Grzebiuszka ziemna, huczek (Pelobates fuscus) – gatunek p┼éaza z rodziny grzebiuszkowatych, zwanego równie┼╝ huczkiem.

Opis

Grzebuszka w┼Ťród zaro┼Ťli

D┼éugo┼Ť─ç cia┼éa 5–8 cm, masa cia┼éa 20–30 g. Cia┼éo kr─Öpe, tylne ko┼äczyny krótkie i silnie umi─Ö┼Ťnione. Wygl─ůdem nieco przypomina ropuch─Ö, zw┼éaszcza po nad─Öciu p┼éuc. G┼éowa du┼╝a, oczy silnie wystaj─ůce. Brak w uchu b┼éony b─Öbenkowej. Czaszka pomi─Ödzy oczami silnie uwypuklona. Skóra jest g┼éadka z równomiernie rozmieszczonymi gruczo┼éami, które po potarciu wydzielaj─ů substancj─Ö o zapachu czosnku. Na palcach tylnych ko┼äczyn dobrze rozwini─Öte b┼éony p┼éywne. Na ich spodniej stronie wyst─Öpuj─ů du┼╝e, silnie zrogowacia┼ée modzele podeszwowe, które s┼éu┼╝─ů jej do zagrzebywania si─Ö w ziemi. Ubarwienie cia┼éa do┼Ť─ç zró┼╝nicowane u ró┼╝nych osobników. Grzbiet cia┼éa koloru jasnopopielatego, ┼╝ó┼étawopopielatego lub oliwkowego. Pokryty plamami. Brzuszna powierzchnia cia┼éa jasnokremowa i prawie bezplamista. S┼éabo zaznaczony dymorfizm p┼éciowy. G┼éówn─ů cech─ů umo┼╝liwiaj─ůc─ů rozpoznanie p┼éci jest wyst─Öpowanie na grzbiecie samca du┼╝ych, owalnych skupisk gruczo┼éów naramiennych.

Wyst─Öpowanie

Wyst─Öpuje w Europie ┼Ürodkowej, Po┼éudniowej i Wschodniej. W Polsce na ca┼éym ni┼╝u, jednak nigdy masowo. W górach nie wyst─Öpuje.

Biotop

┼╗yje wy┼é─ůcznie na nizinnych terenach, g┼éównie na glebach piaszczystych, piaszczysto-gliniastych, czarnoziemach, lessach, na torfowiskach. Lubi przebywa─ç w ogródkach warzywnych i na polach uprawnych. Wybiera te pod┼éo┼╝a, w których ┼éatwo mo┼╝e si─Ö zagrzeba─ç w ziemi. Jej pionowy zasi─Ög wynosi tylko 300 m n.p.m. Na okres godowy wybiera ró┼╝nego rodzaju zbiorniki wody stoj─ůcej: stawy, g┼é─Öbsze rowy melioracyjne, okresowo zalewane ┼é─ůki, do┼éy po wydobyciu piasku i ┼╝wiru itp.

Tryb ┼╝ycia

Grzebiuszka ziemna

Poza okresem godowym ┼╝yje wy┼é─ůcznie na l─ůdzie. Prowadzi nocny tryb ┼╝ycia ( z wyj─ůtkiem okresu godowego, kiedy jest aktywna równie┼╝ w dzie┼ä). Jest p┼éazem powolnym. Zaskoczona nie próbuje ucieka─ç, lecz zagrzebuje si─Ö w ziemi ( w ci─ůgu 2 – 5 min). Je┼╝eli podrapie si─Ö jej skór─Ö, wydziela z gruczo┼éów skórnych ostr─ů wo┼ä czosnku, unosi si─Ö na tylnych nogach i wydaje g┼éo┼Ťny skrzek. Dzie┼ä sp─Ödza ukryta w ziemi. Nie szuka w tym celu kryjówek, lecz sama wygrzebuje, za pomoc─ů silnych tylnych nóg nor─Ö w ziemi, do której zwykle pó┼║niej nie wraca. Od┼╝ywia si─Ö g┼éównie owadami. Na zim─Ö zapada w sen zimowy. W tym celu zagrzebuje si─Ö w wykopanej przez siebie g┼é─Öbokiej norze w ziemi.

Gody

Przewa┼╝nie ju┼╝ w marcu, lub na pocz─ůtku kwietnia, grzebiuszki rozpoczynaj─ů wiosenne w─Ödrówki do zbiorników wodnych, gdzie odbywaj─ů gody. Powtórne gody mog─ů nast─ůpi─ç mi─Ödzy czerwcem a po┼éow─ů sierpnia[2]. W─Ödruj─ů g┼éównie noc─ů. W czasie godów ┼é─ůcz─ů si─Ö w pary (tzw. ampleksus). W tym czasie nie od┼╝ywiaj─ů si─Ö. Goduj─ůce samce i samice podczas pobytu w wodzie w ogóle nie pokazuj─ů si─Ö na jej powierzchni. Nie skupiaj─ů si─Ö te┼╝ w jednym miejscu, jak np. ┼╝aby, a ich przybywanie do zbiornika (jak i same gody) jest rozci─ůgni─Öte w czasie. Samce grzebiuszek nie posiadaj─ů rezonatorów, wi─Öc podczas godów nie uprawiaj─ů g┼éo┼Ťnych „┼╝abich koncertów”. Zap┼éodnienie jest zewn─Ötrzne.

Rozród

Samica sk┼éada jaja, w postaci pojedynczego, grubego sznura, d┼éugo┼Ťci 40 do 100 cm i szeroko┼Ťci 2 cm, bezpo┼Ťrednio do wody lub na ro┼Ťlinach wodnych. Z jaj wyl─Ögaj─ů si─Ö larwy – kijanki, które oddychaj─ů skrzelami wewn─Ötrznymi. Kijanki grzebiuszki osi─ůgaj─ů d┼éugo┼Ť─ç kilkunastu centymetrów (w rzadkich przypadkach nawet do 18), s─ů wi─Öc znacznie d┼éu┼╝sze od osobnika doros┼éego. Przeobra┼╝enie w doros┼é─ů posta─ç nast─Öpuje zazwyczaj od po┼éowy lipca do pó┼║nej jesieni. Czasami kijanki nie zd─ů┼╝─ů si─Ö przeobrazi─ç przed zim─ů, wówczas zimuj─ů w wodzie w postaci larwalnej i przechodz─ů metamorfoz─Ö w nast─Öpnym roku.

Ochrona

Gatunek podlegaj─ůcy w Polsce ┼Ťcis┼éej ochronie.

Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierz─Öta
Typ strunowce
Podtyp kr─Ögowce
Gromada płazy
Rz─ůd p┼éazy bezogonowe
Podrz─ůd Mesobatrachia
Rodzina grzebiuszkowate
Rodzaj Pelobates
Gatunek grzebiuszka ziemna
Nazwa systematyczna
Pelobates fuscus
(Laurenti, 1768)
Kategoria zagro┼╝enia (CzKGZ)
Status iucn3.1 LC pl.svg
najmniejszej troski
Zobacz też inne Płazy (amphibia):
strona główna| zwierzęta| ogrody zoologiczne w Polsce| parki krajobrazowe w Polsce| przepisy| humor| kontakt