Szukaj zwierz─ůt alfabetycznie: a| b| c| d| e| f| g| h| i| j| k| l| m| n| o| p| q| r| s| t| u| v| w| x| y| z|
Charakterystyka Lerka

Lerka, skowronek borowy (Lullula arborea) – ma┼éy ptak z rodziny skowronków, jedyny przedstawiciel monotypowego rodzaju Lullula[3].

Wyst─Öpowanie 

Zamieszkuje Europ─Ö, Bliski Wschód i góry Afryki Pó┼énocnej. Zasi─Ög na wschodzie si─Öga ┼Ťrodkowej Rosji, a na po┼éudnie pó┼énocnego Iraku. Populacje zachodnie osiad┼ée, wschodnie w─Ödruj─ů zim─ů na niewielkie odleg┼éo┼Ťci bardziej na po┼éudnie (Europa Po┼éudniowa i Afryka Pó┼énocna), gdzie klimat jest ┼éagodniejszy (przeloty od lutego, marca do kwietnia i od wrze┼Ťnia do listopada). W ostatnich dekadach notuje si─Ö ust─Öpowanie populacji lerki z zachodniej i ┼Ťrodkowej Europy, czego przyczyna nie jest do ko┼äca wyja┼Ťniona. Wyró┼╝nia si─Ö 2 podgatunki.

W Polsce nieliczny (lokalnie ┼Ťrednio liczny) ptak l─Ögowy Wyst─Öpuje na ca┼éym terytorium kraju wraz z ni┼╝szymi górami, cho─ç nierównomiernie.

Charakterystyka

Cechy gatunku 

To najmniejszy polski skowronek znany g┼éównie z g┼éosu ni┼╝ wygl─ůdu. Mniejsza od skowronka, o upierzeniu nieco bardziej urozmaiconym. Sylwetka bardziej kr─Öpa. Obie p┼éci ubarwione jednakowo. Upierzenie br─ůzowe lub brudno┼╝ó┼éte z intensywnym, ciemniejszym kreskowaniem. Spód brudnobia┼éy, na piersi br─ůzowo kreskowany, ni┼╝ej jednolity. Na g┼éowie male┼äki zaokr─ůglony czubek i ciemne pokrywy uszne zbiegaj─ůce si─Ö na karku. Policzki szarobr─ůzowe lub rudawe, jasno obramowane, brwi bia┼ée schodz─ů si─Ö na karku w kszta┼ét litery V. Pokrywy uszne s─ů czerwono-br─ůzowe. Na brzegach szerokich i zaostrzonych na ko┼äcu skrzyde┼é wida─ç czarno-bia┼éy rysunek, ale bez bia┼éej kraw─Ödzi. Na krótkim, intensywnie br─ůzowym ogonie znajduj─ů si─Ö bia┼ée plamy (zw┼éaszcza na ko┼äcu), które wida─ç w locie. Nogi s─ů pomara┼äczowe.

Jest du┼╝o mniej znanym ptakiem ni┼╝ spokrewniony z ni─ů skowronek polny. Oba s─ů niepozornie ubarwione, ale lerka rzadko ┼╝eruje na polach, ma krótszy ogon i cz─Östo rdzawy odcie┼ä upierzenia. Pod wzgl─Ödem wielko┼Ťci jest mniejsza i smuklejsza od wróbla. Wzd┼éu┼╝ grubszych ga┼é─Özi szybko biega. Utrudnieniem w rozró┼╝nieniem lerki od skowronka lub dzierlatki jest identyczny kszta┼ét dzioba, który przystosowany jest do ┼éowienia owadów i zbierania nasion. Zarówno lerka i skowronek w przypadku zaniepokojenia strosz─ů wyd┼éu┼╝one pióra na ciemieniu, a dzierlatka ma czubek wystawiony praktycznie zawsze. Charakterystyczny u lerki jest wyra┼║ny jasny pr─ů┼╝ek nad okiem.

Wymiary ┼Ťrednie

d┼éugo┼Ť─ç cia┼éa 
ok. 15 cm
rozpi─Öto┼Ť─ç skrzyde┼é 
ok. 30 cm

Masa cia┼éa 

ok. 25 g

G┼éos 

┼Üpiew samca od wieków zachwyca┼é i urzeka┼é cz┼éowieka, tote┼╝ ptak ten, podobnie jak s┼éowik, by┼é przez niego poszukiwany w celach hodowlanych. Wiosn─ů jego trele s┼éycha─ç ca┼éy dzie┼ä, nawet w jasne noce. To fletowe "tuling" trwaj─ůce ca┼é─ů minut─Ö lub nawet d┼éu┼╝ej. Jest zatem jednym z niewielu europejskich ┼Ťpiewaków, które odzywaj─ů si─Ö w nocnej ciszy, podczas gdy pozosta┼ée ┼Ťpi─ů. Podobnie jak skowronki, samce lerki ┼Ťpiewaj─ů w dzie┼ä w locie, ale w nocy tylko na ziemi lub ga┼é─Özi. Jego melodia to powtarzane kilkakrotnie mi─Ökkie d┼║wi─Öki.

Biotop

┼Üpiewaj─ůca lerka na ga┼é─Özi

Miejsca o silnym nas┼éonecznieniu przypominaj─ůce step o lu┼║nej glebie i sk─ůpej ro┼Ťlinno┼Ťci - obrze┼╝a suchych prze┼Ťwietlonych borów, drzewostanów sosnowych, zr─Öby, ugory w pobli┼╝u terenów otwartych - kompleksów le┼Ťnych, zgrupowa┼ä wysokich drzew, ┼Ťródle┼Ťnych polan, wrzosowisk, nas┼éonecznionych zr─Öbów, suchych ┼é─ůk i upraw le┼Ťnych. Spotykana na terenach piaszczystych i ┼╝wirowych, w okolicach opuszczonych domostw, na zarastaj─ůcych drzewami ┼é─ůkach z krótk─ů traw─ů u┼éatwiaj─ůc─ů zdobywanie pokarmu. Lu┼║no rosn─ůce drzewa wykorzystuje do obserwowania okolicy, a noc─ů do ┼Ťpiewu. Chroni si─Ö w zag┼é─Öbieniach gruntu. Unika intensywnie zagospodarowanych krajobrazów rolniczych, zwartych drzewostanów i g─Östych zagajników.

Okres l─Ögowy

Toki

Skowronki borowe na miejsca l─Ögowe przylatuj─ů w marcu. Samce lerki co roku zajmuj─ů to samo terytorium, ale przyst─Öpuj─ů do l─Ögów z innymi samicami ni┼╝ rok wcze┼Ťniej. Zachowania godowe s─ů charakterystyczne. Ptak siedz─ůc na krzaku, czubku drzewa lub linii wysokiego napi─Öcia ┼Ťpiewa, po czym w locie godowym wznosi si─Ö 100 m prawie pionowo w gór─Ö i w powietrzu wykonuj─ůc sw─ů pie┼Ť┼ä godow─ů ruchem spiralnym wzbija si─Ö nad miejscem gniazdowania w gór─Ö. Opada na ziemi─Ö uko┼Ťnie lub pionowo ze z┼éo┼╝onymi skrzyd┼éami na ziemi─Ö lub wierzcho┼éek tego samego lub innego drzewa. Dopiero gdy jest nisko nad ziemi─ů i przy l─ůdowaniu milknie. Oko┼éo po┼éowa ┼Ťpiewów samca w maju jest wykonywana w locie.

Gniazdo

Na ziemi w p┼éytkim zag┼é─Öbieniu lub nisko nad ni─ů w miejscu dobrze nas┼éonecznionym, ukryte w suchym miejscu po┼Ťród niezbyt g─Östej ro┼Ťlinno┼Ťci zielnej, lecz dobrze os┼éoni─Öte. Ma kszta┼ét czarki zbudowanej z suchych traw, korzeni i wy┼Ťcielonej w┼éosiem, li┼Ť─çmi, ig┼éami sosnowymi, mchem, porostami i traw─ů.

Jaja

Dwa - trzy l─Ögi w roku: w po┼éowie kwietnia i w czerwcu. W zniesieniu 3–5 jaj o ┼Ťrednich wymiarach 21x16 mm, z t┼éem bia┼éym lub szarawym z g─Östymi i drobnymi plamkami w kolorze szaro-br─ůzowym. Odwrotnie jak u innych wróblowatych, pó┼║niejsze l─Ögi s─ů liczniejsze w jaja.

Wysiadywanie i piskl─Öta

Od z┼éo┼╝enia ostatniego jaja trwa 13–15 dni. Piskl─Öta wykluwaj─ů si─Ö nagie i ┼Ťlepe. Karmione s─ů przez rodziców 2 tygodnie. Gdy s─ů ┼Ťwie┼╝o opierzone mo┼╝na je rozpozna─ç po wyra┼║nym wzorze we wn─Ötrzu ┼╝ó┼étej paszczy. Na bokach i ko┼äcu j─Özyka dostrzec mo┼╝na du┼╝e, czarne plamy. Rosn─ů bardzo szybko i opuszczaj─ů gniazdo po 14-15 dniach, rozchodz─ůc si─Ö po okolicy. Nie potrafi─ů jednak wtedy jeszcze lata─ç (dopiero umiej─Ötno┼Ť─ç t─Ö zdobywaj─ů po paru dniach). Opuszczanie gniazda przez nielotne m┼éode jest typowym zachowaniem u gatunków l─Ögn─ůcych si─Ö na ziemi. Gdy wyczuj─ů zagro┼╝enie rozpierzchaj─ů si─Ö na wszystkie strony i ukrywaj─ů pojedynczo. Ewolucyjne znaczenie tego zachowania polega na tym, ┼╝e ewentualny drapie┼╝nik dopadnie jedno piskl─Ö, a pozosta┼ée prze┼╝yj─ů. Gdyby nie uciek┼éy z gniazda i skupi┼éy si─Ö razem to wszystkie by zgin─Ö┼éy. We wrze┼Ťniu i pa┼║dzierniku lerki odlatuj─ů do zimowisk nad Morzem ┼Üródziemnym i tylko nieliczne osobniki pozostaj─ů na terenach legowych.

Po┼╝ywienie

Lerka ze schwyconym owadem prostoskrzydłym

G┼éównie drobne owady, paj─ůki i inne bezkr─Ögowce, a tylko wyj─ůtkowo (w czasie migracji) nasiona traw i chwastów. Zbiera je z ziemi i niskiej ro┼Ťlinno┼Ťci. Pokarm ro┼Ťlinny pojawia si─Ö w diecie w ch┼éodnych porach roku - jesieni─ů i zim─ů.

Ochrona

Na terenie Polski gatunek ten jest obj─Öty ┼Ťcis┼é─ů ochron─ů gatunkow─ů.

Zagro┼╝enie dla populacji lerki stanowi niszczenie naturalnych siedlisk poprzez zalesianie otwartych terenów ┼Ťródle┼Ťnych.

Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierz─Öta
Typ strunowce
Podtyp kr─Ögowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrz─ůd neognatyczne
Rz─ůd wróblowe
Podrz─ůd ┼Ťpiewaj─ůce
Rodzina skowronki
Rodzaj Lullula
Kaup, 1829
Gatunek lerka
Nazwa systematyczna
Lullula arborea
(Linnaeus, 1758)
Podgatunki

L. arborea arborea
L. arborea pallida

L. arborea familiaris

Kategoria zagro┼╝enia (CzKGZ)
Status iucn3.1 LC pl.svg
najmniejszej troski
Zobacz te┼╝ inne Ptaki (aves):
strona główna| zwierzęta| ogrody zoologiczne w Polsce| parki krajobrazowe w Polsce| przepisy| humor| kontakt